0
0

مقاله بازشناسی نقش و جایگاه ارتش در تحولات سیاسی- اجتماعی مصر؛ پیش و پس از سقوط دولت مرسی

25,900 تومان

در این مقاله به بازشناسی نقش و جایگاه ارتش در تحولات سیاسی- اجتماعی مصر؛ پیش و پس از سقوط دولت مرسی پرداخته شده است، که شامل 21 صفحه و در قالب word می باشد.

بخشی از مقاله بازشناسی نقش و جایگاه ارتش در تحولات سیاسی- اجتماعی مصر؛ پیش و پس از سقوط دولت مرسی

 

 

 

چکیده

شاید بیراه نباشد اگر گفته شود که تولد مصر جدید همراه با ایجاد ارتش به سبک جدید و به تقلید از ارتش های مدرن اروپایی بوده است؛ بنابراین، در خوانش بسیاری از تحولات و فرایندهای سیاسی و رویدادهای نظامی، امنیتی و سیاسی و حتی اقتصادی این کشور پس از استقلال رسمی، ارتش به گونه ای بی بدیل و منحصر به فرد نقش داشته است. ارتش مصر دو بار مسیر تاریخ سیاسی این کشور را تغییر داده است؛ بار نخست، دخالت ارتش به انقلاب سال ۱۹۵۲ و سرنگونی ملک فاروق، پادشاه این کشور انجامید و بار دوم در روز سوم ژوئیه ۲۰۱۳، یعنی 11 سال بعد، به سقوط دولت محمد مرسی ختم شد. نوشتار حاضر تلاش دارد با بهره گیری از روش تحلیلی- تاریخی، چرایی این مهم را واکاوی کند. نتایج تحقیق نشان می دهند که با توجه به نقش تاریخی – سیاسی ارتش مصر در فرایند دولت – ملت سازی در این کشور و اینکه همه رهبران مصر به استثنای محمد مرسی، پیشینه نظامی داشته اند، می توان مدعی شد که در مصر به استثنای دوران کوتاه مرسی، همواره حکومت نظامیان، حاکم بوده است؛ با این حال، موفقیت ارتش مصر در تأمین ثبات و آرامش در دوره پس از کودتا و جایگاه آینده آن در صحنه سیاسی، تاحد زیادی به نحوه تعامل آن با گروه های فعال در صحنه داخلی مصر از جمله اخوان المسلمين و چگونگی برقراری توازن در روابط با قدرت های خارجی بستگی خواهد داشت.

واژگان کلیدی: مصر، سیاست و حکومت، ارتش، خاورمیانه، اخوان المسلمين، دولت مرسی

 

 

مقدمه

مروری بر تحولات سیاسی- اجتماعی و اقتصادی رخ داده در خاورمیانه مدرن نشان می دهد که که رتش و نخبگان بر آمده از متن آن، از اصلی ترین نیروهای تأثیرگذار در این زمینه به شمار می آیند. پیش از عصر استقلال کشورهای منطقه، در فرایند استقلال و تحولات بعدی آنها و به طور جدی در تحولات موسوم به بهار عربی، رد پای پررنگ نظامیان دیده می شود. تحولات جدید مصر و دخالت ارتش در رکناری حسنی مبارک و همراهی با انقلاب و سپس کودتا ضد دولت مشروع و قانونی مرسی، همراهی ارتش با انقلابیون تونسی در برکناری بن علی، فروپاشی ارتش لیبی و دودستگی آشکار آن در مقابل معترضان، وفاداری ارتش سوریه به اسد و… به صورت جدی در چند سال اخیر، نقش ارتش را | در تحولات سیاسی – اجتماعی خاورمیانه به نمایش می گذارد؛ در این راستا می توان گفت که فهم تحولات مختلف خاورمیانه و از جمله تحولات مصر پس از سقوط دولت های مبارک و مرسی، بدون درک و بررسی جایگاه نظامیان، بسی ناقص و نارسا خواهد بود.

این حقیقت را کسی نمی تواند انکار کند که ارتش در مصر از زمان پادشاهی محمدعلی پاشا»، دارای جایگاهی مهم و ویژه در میان مردم مصر بوده است؛ البته سابقه و نقش تاریخی ارتش مصر در اذهان مردم با دخالت هایی در سیاست، همراه شده است؛ چه اینکه در کمتر از سه سال دو رئیس جمهور در مصر برکنار شدند و مشروعیت آنها از بین رفت و در آن میان، مشروعیت شورای نظامی مصر نیز زیر پرسش رفت؛ در این شرایط استثنایی و همراه با مردم انقلابی مصر، ارتش، ورود و حسنی مبارک را به ترک کردن ریاست جمهوری مجبور کرد و پس از حدود یک سال از روی کار آمدن اولین رئیس جمهور منتخب مصر، یعنی محمد مرسي، ارتش در اقدامی مشابه، وی را نیز از قدرت برکنار کرد.(Abul-Magd, 2013:pp 1-5)

حال که نظامیان، چنین جایگاهی داشته و دارند، این پرسش طرح می شود که دلیل با دلایل این تأثیر گذاری ارتش از لحاظ تاریخی در مصر و چرایی مداخله در تحولات سیاسی – اجتماعی این کشور در چیست؟ و دیگر اینکه در فرایند سیاست – حکومت مصر جایگاه و وضعیت ارتش با رقبای دیگر چگونه خواهد بود؟»، در پاسخ به پرسش، این فرضیه مطرح می شود که در کشورهایی مانند مصر، نظامیان به دلایلی تاریخی و داشتن نقش اصلی در فرایند استقلال این کشورها، همزاد پیدایش دولت و عنصر مقوم آن بوده اند؛ از این رو در تاریخ تحولات این کشور، نقشی اساسی در سیاست و حکومت ایفا کرده و خواهند کرد.

الف – چارچوب نظری

اگر مدرنیسم در خاورمیانه، محصول برخورد با وجوه مختلف تمدن غرب دانسته شود، آنچه به نظر می رسد، این است که نخستین برخوردهای تمدن غرب با سرزمین های مسلمان نشین، بهره مندی نظامی بود و این ملموس ترین شیوه برخورد و شاید تأثیرگذارترین بوده است. طعم تلخ شکست، اشغال، استعمار و جدایی بخش های از موطن اسلامی، بارزترین تصویری بود که در سرزمین های مسلمانان، اثری به غایت استوار و پایدار بر روح و روان رهبران سیاسی و دینی و حتی عامه مردم در این نواحی برجای گذاشت؛ همین شکست های نخستین، پرسش هایی را از چرایی آن در اذهان برخی از حاکمان و دولتمردان وقت به ویژه در امپراتوری عثمانی و قاجارها در ایران به دنبال داشت که «سبب پیروزی آنها و دلایل شکست اینان چه بود؟».

در واقع آنچه در نگاه اول به چشم می خورد، پیروزی مهاجمان با بهره گیری از ارتش منظم و سلاحهایی پیشرفته تر بود که در دست داشتند و در این شرایط، بهترین پاسخ ایجاد ارتش های مدرن، منظم و مجهز به شیوه معمول اروپاییان بود؛ این پاسخ هر چند ساده اندیشانه بود ولی با برخی از حقایق سیاسی و تاریخی، بیشتر همخوانی داشت و باب طبع حکومت گران هم بود. ارتش منظم و مجهز هم می توانست در برابر مهاجمان خارجی از منافع حاکمان صیانت کند و هم می توانست در داخل، ابزاری مناسب برای دفع هرگونه شورش و طغیان ضد سلاطین باشد؛ همین مسئله، یعنی اهمیت یافتن نیروهای نظامی در سیاست حکومت های وقت، به صورت جدی در تحولات بعدی، ابتدا در ایران و عثمانی و بعدها به اشکال و دلایل دیگر در کل منطقه خاورمیانه به موضوعی مهم تبدیل شد.

اطلاعات بیشتر

نوع فایل

word

تعداد صفحات

21

حجم فایل

57 کیلوبایت

نقد و بررسی‌ها

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “مقاله بازشناسی نقش و جایگاه ارتش در تحولات سیاسی- اجتماعی مصر؛ پیش و پس از سقوط دولت مرسی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.